Discussiėren in de politieke arena

silver_start_up.png Naar cursuspagina
Not in my Backyard (NIMBY)

Het 'Not In My Backyard' argument wordt vaak gebruikt om iemand van persoonlijke belangenbehartiging te beschuldigen. Alsof een burger niet voor zijn belang mag opkomen. Het wordt door politici niet zelden als onverantwoordelijk gedrag bestempeld, want dat zou getuigen van onwil om eigen belang op te offeren voor het algemeen belang. Veel burgers leggen het accent anders. Zij zien 'nimby's' als voorbeelden van burgers die verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving. Of zij met hun houding het grotere, nationale belang schaden is voor hen geen vraag. Wanneer na verloop van tijd in iedere achtertuin een spoorlijn, snelweg of luchthaven ligt, is heel Nederland onleefbaar geworden. Het verzet tegen grote infrastructurele werken, is veel breder dan slechts door de direct betrokkenen. De opvatting wint terrein dat de lasten van het vermeende nationale belang niet opwegen tegen de lusten.

Wie bewoners NIMBY-gedrag verwijt, probeert de besluitvorming te sturen naar de conclusie: algemene belangen moeten het winnen van individuele belangen. Lukt die afleidingsmanoeuvre dan staat de uitslag meestal al vast. Zonder verdere argumentatie worden individuele belangen als een lagere zelfs besmette orde bestempeld. In de gemeente Muiden gebruikte de politiek het NIMBY-argument om te suggereren dat de bezwaren van honderden bewoners tegen het vestigen van een composteerbedrijf op zo'n honderd meter van hun wijk alleen ingegeven werden door hun wens dit afvalverwerkend bedrijf niet in hun achtertuin te krijgen. De betrokken bewoners hadden tot taak dit schijnargument te ontzenuwen. Zij deden dat met de volgende redenering: het gaat hier om de vestiging van een bedrijf dat gezondheidsrisico's inhoudt. Die risico's worden door de korte afstand tot het woongebied onevenredig groot voor bijvoorbeeld bejaarden in de nabijgelegen bejaardenwoningen en het bejaardenhuis, voor kinderen en zieken.

Een variant op het NIMBY-argument werd gelanceerd door een raadslid dat waarschijnlijk niet helemaal begreep waarvoor hij was gekozen. Het verweer van de betrokken bewoners ontlokte hem de uitroep: Gaan we koppen tellen? Als een flinke groep bewoners tegen is, moet dan het afvalbedrijf maar bij de woning van een ander neergezet worden? De redenering die aan deze uitroep ten grondslag ligt, lijkt verdacht veel op die van de boer die zijn mest in de tuin van zijn buurman stort en op diens klacht daarover tegen die buurman zegt: Wat wilt u nou eigenlijk? Moet ik het soms bij de buurman naast u in de tuin storten? U bent niet erg sociaal voelend. Deze redeneertruc pareerden de bewoners met de volgende toelichting.
Het is de taak van de overheid om ervoor te zorgen dat geen enkele bewoner aan onnodige gezondheidsrisico's wordt bloot gesteld. Wanneer de overheid een fout begaat om een afvalbedrijf te dicht bij een woongebied te willen plaatsen, moet de overheid die fout herstellen. Het is dan een vorm van misleidende argumentatie om vervolgens de bewoners te verwijten dat ze alleen hun eigen belang in het oog houden.

Een politicus hanteert soms nog een variant op deze redeneertruc. Hij beweert dan dat de burgers natuurlijk het volste recht hebben om hun standpunt naar voren te brengen. Maar een politicus moet ook andere belangen afwegen en een breder belang dienen. Opnieuw een poging om de belangen van de direct betrokken bewoners te degraderen. Wanneer die politicus dan nog de slogan ‘zijn verantwoordelijkheid nemen’ erbij sleept om zich als hoeder van het algemeen belang te profileren, durven weinig burgers zich nog te laten horen. Tijdens het debat over het composteerbedrijf in de Muidense raad wilde één burger weten wat de ‘eigen verantwoordelijkheid nemen’ en die ‘algemene belangen’ dan inhielden. De betreffende de politicus greep naar de slogan ‘meer werkgelegenheid’. Bij verder navragen bleek die kreet een lege huls. Dat ‘banenplan’ zou aan drie personen werk bieden ten koste van een verhoogd gezondheidsrisico van honderden bewoners van nabij gelegen woningen. Een cynische bewoner stelde de wethouder voor dat banenplan meer inhoud te geven door de extra medische zorg voor carapatiënten, kinderen en ouderen bij die drie banen op te tellen.

Een verwijzing naar het NIMBY effect kan gebruikt worden om burgers op een verkeerd spoor te zetten. De commissievergadering over het composteerbedrijf had zich al twee uur voortgesleept, toen één van de raadsleden duidelijk zijn geduld verloor en ongeduldig riep: Mensen klagen tegenwoordig zo gauw, vooral wanneer een bedrijf dichtbij hun huis komt.
Dat is een uitspraak die op zich juist kan zijn, maar hier gebruikt werd om de aandacht van de werkelijke problematiek af te leiden. Voor hinder veroorzaakt door geuremissie, geluid en stof bestaan normen. Worden die normen overschreden dan is er sprake van overlast die een direct risico voor de gezondheid inhoudt.