Beelden manipuleren

Onder beeldmanipulatie wordt verstaan het veranderen van beelden op foto’s en film. Daar vallen soms ook onderschriften van foto’s onder. Die kunnen de lezer een volkomen verkeerd beeld geven van de situatie waarin de foto is genomen. Beeldmanipulatie is strikt genomen hetzelfde als beeldbewerking. Het woord beeldmanipulatie wordt echter meer gebruikt in de zin van het wijzigen, verwijderen of toevoegen van afzonderlijke beeldelementen in een bepaalde afbeelding.

Beeldmanipulatie is niet iets van deze tijd. Vroeger werden bijvoorbeeld tot persona non grata verklaarde hooggeplaatste personen weggeretoucheerd van officiële foto's. Ook in oorlogspropaganda werd hier wel gebruik van gemaakt. De Sovjetdictator Jozef Stalin liet in ongenade gevallen personen en politieke vijanden, zoals Trotski en Jezjov, van officiële foto's verwijderen. Ook liet hij op zijn eigen foto de littekens van pokken wegwerken.

Beeldmanipulatie is tegenwoordig een stuk eenvoudiger door gebruik te maken van gespecialiseerde programma's als Adobe Photoshop of Paint Shop Pro. Het manipuleren van beelden wordt soms "Photoshoppen" genoemd (in het Nederlands ook wel "fotoshoppen", of verbasterd tot "fotosoepen" of "soepen"), naar het programma Photoshop. Adobe is er op tegen dat de merknaam Photoshop als werkwoord wordt gebruikt, maar heeft nog weinig succes om dat terug te dringen.

Het beginidee van fotografie was het zo natuurgetrouw mogelijk vastleggen van de werkelijkheid. Al vanaf het begin van de fotografie werden er beelden gemanipuleerd. In het begin van de twintigste eeuw waren rijke burgers alleen tevreden met hun portretfoto als deze was bewerkt. Oneffenheden in de huid wegwerken was nog tot daar aan toe. Sommigen wilden zelfs een ander soort neus. Dit werd allemaal redelijk goed gedaan, zodat je niet meteen zag dat het gemanipuleerd was. De technieken werden met de jaren beter zodat het, voor mensen die er weinig verstand van hadden, bijna onmogelijk werd het verschil te zien.

Beeldmanipulatie wordt ook gebruikt om foto’s te verduidelijken en de kwaliteit te verbeteren. Bijvoorbeeld bij NASA. Daar begon men in 1960 met beeldmanipulatie om foto’s uit de ruimte te verduidelijken. Hier werden vooral filters voor gebruikt. Dit is een manier om de ruis van de foto te verwijderen. Op deze manier kunnen ook bepaalde dingen worden geaccentueerd of extra belicht.

Een andere veelgebruikte manier van beeldmanipulatie zie je in de reclame-industrie. Door het veelvuldig gebruik van beeldmanipulatie krijgen mensen twijfels over wat werkelijkheid is en wat gemanipuleerd. De media maken hier soms gebruik van door beelden opzettelijk te manipuleren. Soms gebeurt dit duidelijk, soms is dit bijna niet te zien. Vaak wordt beeldmanipulatie ook voor grappige doeleinden gebruikt. Voor politieke doeleinden wordt ook vaak beeldmanipulatie gebruikt. Dit is een heel divers gebied. Het gaat van het promoten van de SP tot het in stand houden van een dictatuur. In een dictatuur is beeldmanipulatie een belangrijk onderdeel van de totale propaganda. Neem het voorbeeld van de foto van Stalin, Molotov en Nikolai Yezhov. Nadat Nikolai Yezhov in ongenade is gevallen en geëxecuteerd is hij verwijderd van de foto.

keyboard-anykey.jpg

Een toetsenbord met een 'Any'key

StalinwithNikolaiYezhov.jpg

Stalin met Nicolai Yezhov

Stalin and Molotow at the shore
of the Moskwa-Wolga-Channel.
After Yezhow was executed
he vanished between 1940-1990
from this pic too.

letop.png

Met een klik op de linker maakt de browser een nieuw venster met daarin de onderliggende foto. Een klik op de middelste of rechter muistoets en dan kiezen voor Open link in new tab heeft hetzelfde resultaat. U moet dan het nieuwe venster wel openen om de foto te zien. U keert terug naar deze pagina door het nieuwe venster te sluiten.

Manipuleren met twee foto's

Het onderliggende venster toont twee foto's die gemanipuleerd worden tot één. Het gaat om Jane Fonda die in de jaren zeventig fel actie voerde tegen de oorlog in Vietnam en John Kerry die zich erop liet voorstaan dat hij in Vietnam zijn militaire taken naar vermogen heeft vervuld.

Het resultaat

Dit onderliggende venster laat zien hoe de twee foto's samengevoegd zijn tot één. Ten onrechte wordt hiermee gesuggereerd dat John Kerry op Jane's protestbijeenkomst aanwezig was.

Manipulatie van een foto door de tekst.

Het onderliggende venster toont de Amerikaanse president op de cover van het tijdschrift 'The Economist', Juni '10. Rechts zie je de originele foto en links zie je de cover die uiteindelijk is ontwikkeld door de editors van het tijdschrift. De foto is bijgesneden. Het lijkt alsof de president alleen is. Hij heeft een zeer zorgelijke houding (handen in zijn zij en hij kijkt naar de grond). De foto kreeg dan ook het bijschrift: 'The damage beyond the spill', wat betekent: 'De schade die verder gaat dan het lek'. Een ideaal beeld van een bezorgde president. In werkelijkheid staat president Obama met enkele personen op het strand en kijkt naar de schade die de olieramp heeft aangericht. Je ziet dat tekst een enorme invloed heeft op het beeld.

Bron: machtvandemaker.hotglue.me/

De "onmenselijke" soldaat

Op de onderliggende afbeelding zou een ‘Israëlische soldaat’ te zien zijn met zijn voet op de borst van een klein Arabisch meisje en een geweer op haar hoofd gericht. Maar de persoon op de afbeelding heeft een Kalashnikov AK47 in zijn hand en niet de standaard geweren M16 en M4 die door het Israëlische leger in gebruik zijn. Ook de schoenen en de kleding zijn niet in overeenstemming met de uitrusting van het Israëlische leger. De scene maakt in werkelijkheid deel uit van een straattheater in 2009, waar iemand een Israëlische soldaat speelde die een Arabisch kind onderdrukte.

Een wereldfoto maken

Onderzoek door een fotograaf leert dat in de foto is geknipt en geplakt: een hertje (lila), bomen in de achtergrond (groen), tak in het gras blauw) en een gelijke tekening van de vacht van een hert (rood).

Iconisch beeld

Ook zonder dat een afbeelding wordt bewerkt, kunnen lezers op het verkeerde been worden gezet. Een afbeelding toont een persoon, actie of voorwerp, terwijl het tegelijkertijd een ander, minder duidelijk, maar wellicht significanter idee overbrengt. Het beeld is dan twee dingen tegelijk: een beeld én een idee of een teken én een symbool. Het beeld krijgt een iconisch element: de kracht van een teken of een symbool om iets dat voor zichzelf spreekt over te brengen. Dat iconische element komt vaak tot stand door het toevoegen van tekst die de feitelijke informatie of boodschap van een beeld manipuleert. Voor veel mensen zijn het de naarste beelden om te zien: foto's van kleine kinderen onder erbarmelijke omstandigheden. Het Syrische jongetje Aylan was niet het eerste kind van wie de foto symbool werd voor een groter probleem.

beeldicoon1.jpg

Een gier loert naar een ondervoed kindje in zuidelijk Sudan (1993). Fotograaf Kevin Carter won met deze foto verschillende prijzen. Minder dan een jaar later maakte hij een einde aan zijn leven Corbis / Hollandse Hoogte

Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk het meisje Kim Phúc, dat schreeuwend wegrent na een napalmbombardement op haar dorp in Zuid-Vietnam. Ook het beeld van de 9-jarige Settela Steinbach die door de opening van een treinwagon in Westerbork kijkt vlak voordat ze naar vernietigingskamp Auschwitz wordt gebracht, werd iconisch.

Beeldmanipulatie werkt

-Je laat een vaag filmpje zien van een over een weg rijdende vrachtwagen met lanceerinstallatie en zegt erbij dat dit de terug naar Rusland vluchtende moordenaars van MH17 zijn. Mensen geloven dat, want ze hebben het zelf gezien.

–Je laat een artistiek gemaakte foto zien van een jongetje dat op zijn buik ligt op een strand en vertelt erbij dat dit jongetje is verdronken omdat ‘Europa’ niet wil helpen. Mensen geloven dat, want ze hebben het zelf gezien.

Zo zijn er nog miljoenen voorbeelden te geven. Beeldmanipulatie werkt altijd. De wereld is ingewikkeld. De werkelijke oorzaken en gevolgen worden verborgen. Wie gaat proberen om het uit te zoeken, loopt altijd tegen een achterstand aan. In eerste instantie komt het echte verhaal helemaal niet in de media. Als het er uiteindelijk wel, bij stukje en beetje in komt, meestal ergens in de marge, is het emotionele effect allang uitgewerket en zijn ‘we’ weer bezig met andere emotionele beelden die ons worden voorgeschoteld. ‘Zomaar’, lijkt het wel. Want het is ‘nieuws.’

Misschien herinnert u zich nog het ‘kampslachtoffer’, die uitgeteerde jongeman achter het prikkeldraad in Joegoslavië? Het was fake. Dat wordt in dit korte filmpje uiteengezet.

 

 

 

Maar wie kijkt er achteraf nog naar zo’n filmpje? Tienduizenden. En wie zagen destijds dat ‘concentratiekampslachtoffer’? Tientallen miljoenen. Nee, we ‘weten’ dat de Bosniërs de slachtoffers waren in dat conflict. En we ‘weten’ dat de Nederlandse officier Karremans niet deugde toen hij zei dat er geen good guys en bad guys waren in Srebrenica. Waarom ‘weten’ we dat? Omdat we toch zelf die foto hebben gezien van dat concentratiekampslachtoffer?

Mensen leren niet van dit soort incidenten. Ze laten zich iedere keer weer door de hen voorgeschotelde emoties leiden. Dit is bekend bij de autoriteiten. Het heet propaganda.

De arme Aylan

Neem nu dat jongetje. Waarom ligt het daar? Over de precieze omstandigheden was veel discussie op het internet. De vader wilde zijn gebit laten repareren en als hij als ‘vluchteling’ stond ingeschreven in Europa, kon hij makkelijk naar Canada vliegen waar hem door familie was beloofd dat het goed kwam met dat gebit. Hij nam niet de moeite om zijn kinderen een zwemvestje om te binden. Hij woonde al vier jaar in Turkije. Een typisch voorbeeld van een economische immigrant dus. Een fotograaf zag het lichaampje liggen en begreep dat dit een kans was. Het werd gefotografeerd, de beelden gingen de wereld rond. De Europese bevolking ziet alleen dat arme, arme jongetje. Precies zoals ze geacht worden te doen. NRC Handelsblad bijvoorbeeld vindt dat de foto ‘het hele verhaal’ vertelt. Bedoeld wordt: hun verhaal. Wie vragen stelt bij de herkomst van die beelden is extreem rechts. Op de Nederlandse tv kwam een grote huilactie tot stand voor de arme ‘vluchtelingen’. De foto van het jongetje heeft zijn werk gedaan.

volkskrantplaatje.png

Weekblad Elsevier kreeg op 5 september 2015 Nederland over zich heen, omdat het had gewaagd te melden dat de Koerdische vader van het verdronken jongetje al jaren in Istanbul zat en willens en wetens met zijn gezin in een gammele boot was gestapt. Mede omdat zijn gebit kapot was en een nieuw gebit in Turkije wel 14.000 euro kost. Dat kon in Europa vast goedkoper, wellicht zelfs gratis bij een asielaanvraag. Heel het Nederlandse goedvolk boos omdat Elsevier het in zijn hoofd haalt om de feiten te benoemen. En dat terwijl Elsevier zelfs de belangrijkste feiten achterwege liet:

- Er is geen oorlog in Turkije maar dit hardop beweren wordt niet op prijs gesteld door iedereen die de Europese deuren voor vluchtelingen wijd open willen stellen.

- Wie zijn gezin zonder zwemvest in een dobberbootje zet zonder dat ze kunnen zwemmen, is dom.

- De tandartskosten in Turkije zijn zó laag, dat volksstammen Nederlanders erheen gaan om hun gebit te vernieuwen.

- En de mensen die nu opeens vluchtelingen willen opnemen in hun huis? Zijn dat niet de mensen die met opgetrokken neus voorbij de bedelaars en daklozen van Albert Heijn lopen? Mensen die hun schoonmoeder niet in hun huis zouden opnemen? Die mensen weigeren in te zien dat de vader van Aylan Kurdi willens en wetens zijn gezin in een veilig land op een wankel bootje zette. Hij kan nu zijn vrouw en twee zonen begraven in Kobani. De vader van Aylan Kurdi is een domme man. Maar zijn mensen die nu, omdat Aylan Kurdi is omgekomen door de domheid van zijn vader, vluchtelingen willen opnemen in huis, veel slimmer? Want het gaat natuurlijk om de grote lijnen. Door ISIS zijn er vluchtelingenstromen op gang gekomen. ISIS werd gesteund door de Golfstaten, door Turkije en door de VS. Daarom beschikte ISIS over de nieuwste wapens en had het een uitgedokterd propaganda apparaat om gruwelbeelden de wereld in te zenden. Dat brengt de migratiestromen op gang. Maar die achtergrond blijft voor de goedmensen verborgen. Zij zien alleen dat arme, arme jongetje. Precies zoals ze geacht worden te doen. Zij praten ons de schuld aan van het verdrinken van het jongetje en wentelen die schuld af op overheden. Zo'n 'emobeeld' beeld biedt vervolgens de bestuurselite de kans om al klaarliggend overheidsbeleid door te drukken.

- Meer zeggenschap naar Brussel,

- Een volledig open grenzen beleid instellen,

- Een oorlog voeren.

Commerciële belangen

Ideologische bevlogenheid heeft al lang plaatsgemaakt voor commerciële belangen. Dat brengt zo zijn eigen manipulaties mee. Als we aan een krantenstalletje onze ogen laten glijden over de foto’s, dan spreken die voorpagina’s ons aan waarop het meest lijkt te gebeuren. Die ons het meest het gevoel geven: “hier is er écht wat aan de hand”, daar moet ik meer van weten. Wij laten ons verleiden door hitsige koppen en sprekende foto’s, op papier en op het web. Zodat we gaan leven in een schijnwerkelijkheid, een opeenvolging van dramatische incidenten. Een werkelijkheid waarin politici het al lang opgegeven hebben om nuance te brengen, waarin ze zich gedragen als soap-acteurs en zoveel mogelijk mee surfen op de waan van de dag.

Een voorbeeld van manipulatie was te zien in diverse media. Direct na de ramp van MH17, hernoemen alle media continu eenduidig de sepratisten als rebellen, noemen alleen de Buk-installaties van de ‘rebellen’, laten weg dat het Oekraïnse leger er 20 heeft en hernoemt bescherming van de waarnemers en onderzoekers door de seperatisten als ‘de rebellen verhinderen…’, terwijl Russia Today (RT) het verhaal juist vertelt.

Het TV-programma Nieuwsuur van 31 oktober 2014 blijkt een voorbeeld van misleidende informatie ondersteund door beeldmanipulatie

Bron: http://7mei.nl/de-propaganda-rond-onderzoek-mh17/

De titel van de uitzending was De propaganda rond onderzoek MH17

Op de webpagina waar de uitzending wordt aangekondigd leest u:

Nog steeds is er niets duidelijk over de oorzaak van de crash van vlucht MH17. Maar de propagandamachines draaien volop.

Propagandamachines. Meervoud. Logisch, in de informatieoorlog die rond MH17 woedt, maken alle partijen zich schuldig aan het verspreiden van propaganda. Nieuwsuur had misschien het voornemen de kijker onpartijdig te informeren over het verschijnsel en dan toegespitst op MH17. Maar de twaalf minuten durende uitzending roept de vraag op:

Hoe zit dat met het onpartijdig informeren door Nieuwsuur?

 

Om die vraag te kunnen beantwoorden is in bijgaande video het knippen en plakken van de redactie in de woorden van Aleksej Poesjkov, voorzitter van de Commissie BuZa van de Russische Doema, verwijderd om ononderbroken te kunnen luisteren naar zijn verhaal.

In de kern zegt hij dat Rusland wil dat Oekraïne een aantal vragen beantwoordt die belangrijk zijn voor het onderzoek. Omdat Oekraïense antwoorden uitblijven duiken er alternatieve verklaringen op. De vragen die Rusland beantwoord wil hebben zijn hier en hier in het Engels te lezen.

 

Kijk nu naar de introductie van Poesjkov door Nieuwsuur. Presentatrice Mariëlle Tweebeeke kondigt Poesjkov zo aan:

Rusland lijkt met een gecoördineerde campagne bezig te zijn om zijn versie van de gebeurtenissen rond het neerhalen van de MH17 te promoten. Met als doel de schuld bij Oekraïne te leggen.

Door deze aankondiging zullen veel kijkers het betoog van Poesjkov heel anders beoordelen, omdat de gastspreker op voorhand aan een verdachtmaking wordt gekoppeld die volgens Nieuwsuur waar ‘lijkt’ te zijn.

De intro gaat verder en vertelt in twintig seconden dat Poesjkov een vertrouweling van Poetin is. Als Poesjkov achtentwintig seconden aan het woord is, onderbreekt Nieuwsuur hem met een knip en dit ingelaste stukje film:

Dat moet duidelijk maken dat de rebellen al toegegeven hebben dat ze MH17, weliswaar per ongeluk, hebben neergehaald en vervolgens hebben geprobeerd hun sporen te wissen. Het afvuren van een Boek-raket wordt in beeld gebracht, terwijl de redactie zeer goed weet dat deze beelden niets met de aanslag op MH17 te maken hebben.

Nieuwsuur begon met de mededeling, dat nog steeds niets duidelijk is over de oorzaak van de crash, maar kiest desondanks voor het suggestief presenteren van informatie die consequent nadelig is voor de rebellen.

Door deze suggestieve montage wordt de geloofwaardigheid van wat Poesjkov verder zegt in de uitzending moedwillig ondermijnd.

Een andere verklaring van deze "bekentenis" komt niet ter sprake: Strelkov dacht dat zijn rebellen een toestel hadden neergehaald, omdat niemand er van uit ging dat het Oekraïense leger zijn eigen vliegtuigen uit de lucht zou schieten. Hij heeft verkeerde informatie gekregen voordat rebellen op de crash site melding maakten van een burgertoestel, omdat hij zelfs het type toestel niet juist benoemd heeft. Zelfs nu weten we nog niet wat er werkelijk is gebeurd en maakt dat de vergissing van Strelkov niet begrijpelijk? Die optie of enige andere komt niet ter sprake. De beschuldigende vinger blijft op Rusland gericht.

Van een Russische reportage worden twee minuten getoond. Meer dan de helft van de uitzending is later ingeruimd voor de mening van Hubert Smeets. Zijn relaas van ruim zes minuten is hier te zien. De volgende samenvatting van een minuut toont hoe Hubert Smeets als amateur psycholoog, voor de suggestieve manipulatie van de montage is gezwicht:

Waarom krijgt Hubert Smeets zo veel spreektijd?

Een deel van het mogelijke antwoord komt van oud-collega Stan van Houcke. Die legt uit dat Smeets op ‘studiereis’ ging naar de Verenigde Staten. Georganiseerd door de Atlantische Commissie, een zwaar gesubsidieerde instelling die propaganda maakt voor de NAVO.

In Duitsland heeft journalist Udo Ulfkotte uit de school geklapt over hoe het er in de journalistieke wereld aan toe gaat. De voormalige journalist van de Frankfurter Allgemeine Zeitung, één van Duitslands grootste dagbladen, werd stiekem betaald door de CIA en de Bundesnachrichtendienst, om het nieuws te manipuleren in het voordeel van de Verenigde Staten en in het nadeel van de vijanden van Amerika.
De meeste journalisten van grote en gerespecteerde media onderhouden nauwe contacten met het German Marshall Fund Of The United States, de Atlantik-Brücke (in Nederland: de Atlantische Commissie) of andere zogeheten Atlantische organisaties.

Deelnemende journalisten verdedigen zich volgens dit artikel door te zeggen dat ze zich heel goed een onafhankelijke mening kunnen vormen en dat ze nergens toe verplicht worden.

Ulfkotte daarover:

Ik heb duizenden persreisjes gemaakt en heb nooit negatief geschreven over degenen die de reisjes bekostigden. Je bijt niet in de hand die je voedt. Zo begint de corruptie. Dat is precies de reden waarom publicaties als Der Spiegel hun redacteuren niet toestaan persreisjes te accepteren die ze niet zelf betalen.”

Nieuwsuur heeft de eigen meetlat even vervangen door een andere.

Propaganda is een bepaalde vorm van communicatie waarbij de publieke opinie beïnvloed wordt om aanhangers te winnen voor bepaalde opvattingen of standpunten. Propaganda kenmerkt zich vaak door het systematisch geven van eenzijdige informatie, die al dan niet (deels) onwaar is, waarbij selectief bepaalde feiten worden benadrukt en andere bewust achterwege worden gelaten.

[wikipedia]

Foto­manipu­latie aantonen

Het ontdekken van foto­manipulaties kan ontdekt worden met een techniek genaamd Error Level Analysis (ELA). Deze techniek maakt gebruik van het feit dat het opnieuw opslaan van een jpg-afbeelding tot fouten leidt. Als er in een deel van de afbeelding meer of minder fouten zijn dan in de rest, dan is dat een aanwijzing dat er met dat deel iets niet pluis is. Als een foto gemanipuleerd is en daarna nog vele keren opnieuw is opgeslagen, is het ook met ELA moeilijk de manipulatie te ontdekken. Het foutenniveau in het gemanipuleerde deel wordt mettertijd bijna even groot als in de rest van de afbeelding. Ook als een afbeelding een lage kwaliteit heeft, werkt ELA niet betrouwbaar. De ELA ziet er dan over de hele afbeelding donker uit. Wilt u ELA een proberen, kijk dan eens op deze websites fotoforensics.com of 29a.ch/sandbox/2012/imageerrorlevelanalysis/.

Ook Adobeer is een programma waarmee het mogelijk wordt om te zien of een foto gemanipuleerd is met foto- bewerkings­software. De foto's worden onder andere gescreend op het type camera waarmee de foto gemaakt is en het programma gaat op zoek naar sporen van de Clone Stamp Tool. Daarmee kan het programma delen van de foto aanwijzen die "onmogelijk veel gelijkenis vertonen". Door gebruik te maken van specifieke wiskundige algoritmes kunnen ook andere tekenen van fotomanipulatie aangegeven worden. Het programma is vanaf 2008 beschikbaar in de vorm van diverse Photoshop plugins. Met behup van een plug-in is te achterhalen of er gesleuteld is aan een foto nadat die iss genomen. Dat is mogelijk omdat camera's niet alle pixels opnemen die nodig zijn voor een kleurenfoto, maar in plaats daarvan de kleuren vaststellen door een speciaal proces dat "color reconstruction" of demosaicing genoemd wordt. Dit proces legt in de camera connecties tussen verschillende pixels. Als een foto geretoucheerd wordt, is het aannemelijk dat deze onderlinge verhoudingen worden aangetast.

Vooral voor journalisten is dit een belangrijke ontwikkeling, want met behulp van deze hulpmiddelen kunnen ze het bewijs dat ze een bepaalde foto echt hebben gemaakt, kracht bijzetten. Maar ook beroemdheden die vaak het slachtoffer zijn in roddelbladen, zullen hier erg blij mee zijn. Natuurlijk ontstaat er direct een nieuw probleem: Fakers zullen direct op zoek gaan naar een manier om deze nieuwe techniek te kunnen omzeilen.

Manipulatie actiefoto Uruzgan

Bron: Trouw
Defensiefotograaf Sjoerd Hilckmann noemt het ‘achteraf gezien een stomme keuze’ dat hij in Uruzgan een actiefoto manipuleerde en ook nog instuurde voor de Zilveren Camera.

legerfoto.jpg

legerfoto2.jpg

Sleepstangen onderin...

 

April 2007. Sergeant Sjoerd Hilckmann, fotograaf van de Audiovisuele dienst Defensie (AVDD), rijdt in een Bushmaster-pantserwagen mee terug van Chora naar de militaire basis Kamp Holland in de Afghaanse provincie Uruzgan. De Bushmaster sleept een kapotte MB-terreinauto, waarin vier infanteristen zitten. Hilckmann maakt vanuit het achterluik van de Bushmaster twaalf foto’s van de gesleepte ‘MB’. Onderin het beeld zijn de sleepstangen nog zichtbaar. Die poetst Hilckmann als ’storende elementen’ digitaal weg. Defensie zet de foto’s op haar website. Verscheidene kranten publiceren de foto, in de veronderstelling dat de terreinauto op eigen kracht door Uruzgan dendert. Hilckmann keert na zijn uitzending terug in Nederland en besluit het beeld, als onderdeel van een serie, in te zenden voor de Zilveren Camera 2008.

Achteraf gezien had ik die foto niet moeten insturen, maar ik kon niet meer terug. De foto was al een eigen leven gaan leiden doordat ‘ie al in het nieuws was geweest”, vertelt fotograaf Sjoerd Hilckmann (34). Hij heeft naar aanleiding van vragen van Trouw over de foto besloten om met zijn verhaal naar buiten te komen. "Door deze foto te manipuleren, heb ik de werkelijkheid geweld aangedaan”, stelt hij. „Die auto was stuk en reed niet zelfstandig. De foto laat een ander beeld zien."